විහාරය සහ එහි ඉතිහාසය
නාග මහා විහාරය පරම්පරා ගණනාවක් පුරා බුදු සසුනේ චිරස්ථිතියත්, සම්බුද්ධ ශාසනයේ අභිවෘද්ධියත් උදෙසා කැපවෙමින්, ශ්‍රද්ධාව, සීලය, දහම් අධ්‍යාපනය සහ සාමූහික ආගමික ජීවිතය පෝෂණය කරන පින්බර පුදබිමක් ලෙස වැජඹෙයි.
අතීතයේ සිට අද දක්වාම මෙම පින්බිම බෞද්ධ ජනතාවගේ ශ්‍රද්ධා භක්තිය වර්ධනය කරන, සීල සමාදානයට මඟ පෙන්වන, ධර්ම ශ්‍රවණයට අවකාශ සලසන සහ සම්බුදු දහමේ අගනා සාරධර්ම පරපුරෙන් පරපුරට දායාද කරන ආධ්‍යාත්මික මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස කටයුතු කරයි.
විශේෂයෙන් පොහොය දිනවලදී බැතිමත්හු විහාරස්ථානය වෙත පැමිණ අටසිල් සමාදන් වීම, බුද්ධ වන්දනා හා බෝධි පූජා පැවැත්වීම, ධර්ම දේශනා ශ්‍රවණය කිරීම, භාවනා කිරීම සහ පුණ්‍ය කර්මයන්හි නිරත වීම තුළින් තම ආධ්‍යාත්මික ජීවිතය පෝෂණය කර ගනිති.
එමෙන්ම, දරු දැරියන්ගේ සීල, සමාධි හා ප්‍රඥා වර්ධනය අරමුණු කරගනිමින් දහම් පාසල් අධ්‍යාපනය පවත්වාගෙන යමින්, බුදු දහමේ ඉගැන්වීම්, සදාචාරාත්මක වටිනාකම්, යහපත් චරිත ලක්ෂණ සහ මෛත්‍රී සහගත ජීවන රටාව දරු පරපුර තුළ වර්ධනය කිරීමට දායක වෙයි.
ඒ අනුව, නාග මහා විහාරය අද ද ශ්‍රද්ධාවෙන් හා භක්තියෙන් යුතුව බැතිමතුන් එක්රැස් වන, ධර්මය ශ්‍රවණය කරන, සීලය ආරක්ෂා කරන, පුණ්‍ය කර්මයන්හි නිරත වන සහ බුදු සසුනේ උතුම් වටිනාකම් මතු පරපුර වෙත දායාද කරන පින්බර විහාරස්ථානයක් ලෙස අඛණ්ඩව සිය ආගමික, අධ්‍යාපනික හා සමාජ මෙහෙවර ඉටු කරයි.
විහාරස්ථානයක ආධ්‍යාත්මික පරිසරය ගොඩනඟන ප්‍රධාන පූජනීය ස්ථාන අතර චෛත්‍යය, බෝධීන් වහන්සේ සහ බුදු මැදුර විශේෂ ස්ථානයක් හිමිකර ගනී. බුදුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී සද්ධර්මය සිහිපත් කරමින්, ශ්‍රද්ධාවෙන් හා ගෞරවයෙන් වන්දනාමාන කිරීමටත්, සිත සන්සුන් කර ධර්මානුකූල ජීවිතයකට යොමුවීමටත් මෙම පූජනීය ස්ථාන බැතිමතුන්ට මඟ පෙන්වයි.
ඒ අතරින් නාග මහා විහාරයේ බුදු මැදුර සුවිශේෂී ආගමික හා කලාත්මක වටිනාකමකින් යුක්ත පූජනීය ස්ථානයකි. බුදු මැදුර වෙත නැඟෙන පියගැටපෙළ දෙපස කළුගලින් නෙළන ලද සිංහ රූප දෙකක් දැකගත හැකි අතර, සියුම් කැටයම්වලින් අලංකෘත සුදු පැහැති කණු අතරින් විශාල දැව දොරටුව වෙත පියගැටපෙළ දිවෙයි.
බුදු මැදුර තුළ, නිල් පැහැති වහලය යට, අලංකාර මකර තොරණකින් වටවූ බුද්ධ ප්‍රතිමා වහන්සේ වැඩ සිටිති. උන්වහන්සේ වටා ඇති බිතුසිතුවම් මඟින් බෝසතාණන් වහන්සේගේ බෝධිසත්ත්ව චරිතය, පාරමිතා පිරූ අසිරිමත් ගමන සහ ජාතක කතා රූපමය ආකාරයෙන් නිරූපණය කර ඇත.
මෙම බිතුසිතුවම් හුදෙක් විහාරය අලංකාර කරන කලා නිර්මාණ පමණක් නොවේ. ඒවා චිත්‍රයෙන් ප්‍රකාශිත ධර්ම පාඩම් ලෙසද සැලකිය හැකිය. බෝසතාණන් වහන්සේ විවිධ භවයන්හිදී දාන, සීල, නෙක්ඛම්ම, ප්‍රඥා, වීර්ය, ක්ෂාන්ති, සත්‍ය, අධිෂ්ඨාන, මෙත්තා සහ උපේක්ෂා යන පාරමිතා පිරූ ආකාරයත්, ජීවිතයේ විවිධ අවස්ථාවන්හිදී ලෝභ, ද්වේෂ, මෝහ ආදී කෙලෙස්වලින් මිදී යහපත් මඟ තෝරාගැනීමේ වටිනාකමත් මෙම සිතුවම් තුළින් සිහිපත් කරයි.
විහාරස්ථානයට පැමිණෙන බැතිමතුන්ට බුදු මැදුර වටා ගමන් කරමින් මෙම ජාතක කතා සහ සිතුවම් දර්ශනය කිරීමෙන් පමණක් නොව, ඒවායේ අන්තර්ගත ධර්ම පණිවුඩය අවබෝධ කර ගැනීමටද අවස්ථාව සැලසෙයි.
📱 සිතුවම් සමඟ ධර්ම කතාව අසමු
මෙම ධර්මීය අත්දැකීම තවත් අර්ථවත් කිරීම සඳහා සෑම බිතුසිතුවමක් අසලම QR කේතයක් ස්ථාපිත කර ඇත.
බැතිමතෙකුට තම ජංගම දුරකථනයෙන් අදාළ QR කේතය Scan කිරීමෙන්, එම සිතුවමෙන් නිරූපණය වන ජාතක කතාව, එහි පසුබිම සහ එමගින් ලබාදෙන ධර්ම පණිවුඩය පිළිබඳ විස්තර ශ්‍රවණය කිරීමට හැකියාව ලැබේ. විහාරස්ථානයේ වැඩවසන ස්වාමීන් වහන්සේලා විසින් සරලව හා පැහැදිලිව ඉදිරිපත් කරන මෙම විස්තර, සිතුවම දෙස බලා එහි සැඟවුණු ධර්ම අර්ථය අවබෝධ කර ගැනීමට බැතිමතුන්ට මඟ පෙන්වයි.
ඒ අනුව, පුරාණ බෞද්ධ කලා සම්ප්‍රදාය නවීන තාක්ෂණය සමඟ එක්කරමින්, දහම් කරුණු දරු දැරියන්ට මෙන්ම වැඩිහිටි බැතිමතුන්ටද පහසුවෙන් අවබෝධ කරගත හැකි ආකාරයෙන් ඉදිරිපත් කිරීම මෙම විහාරස්ථානයේ සුවිශේෂී ප්‍රයත්නයකි.
බුදු මැදුරට පැමිණෙන ඔබට, බුද්ධ ප්‍රතිමා වහන්සේ වැඳ පුදා ගැනීමෙන් අනතුරුව, බිතුසිතුවම් වෙත අවධානය යොමු කර QR කේතය Scan කර එම ජාතක කතාව ශ්‍රවණය කරමින්, සිතුවම තුළින් ඉදිරිපත් වන ධර්ම පණිවුඩය සිතට ගැනීමට ආරාධනා කරමු.
විහාරයේ වාර්ෂික අවස්ථා
සෑම මසකම පොහොය දිනයක් සමරනු ලැබේ. ප්‍රධාන අවස්ථා පහත දැක්වේ; ඒ සඳහා විහාරයේ වැඩසටහන් පුවත් හා වැඩසටහන් පිටුවේ පළ කෙරේ.
වෙසක්
බුදුරජාණන් වහන්සේගේ උපත, බුද්ධත්වය සහ පරිනිර්වාණය — වසරේ වැදගත්ම පොහොය දිනයයි.
පොසොන්
මිහිඳු මාහිමියන් විසින් ශ්‍රී ලංකාවට බුදු දහම හඳුන්වා දීම සනිටුහන් කරයි.
ඇසළ
බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ප්‍රථම ධර්ම දේශනාව වන ධම්මචක්කප්පවත්තන සූත්‍රය සිහිපත් කරයි.
කඨින
තෙමසක වස් කාලයෙන් පසු පවත්වනු ලබන කඨින චීවර පූජා උත්සවය.
වාර්ෂික අනුස්මරණ පින්කම් මාලාව
සැප්තැම්බර් මාසයේ පැවැත්වේ.